Konteksti anlamaq, həqiqətən işləyən süni intellekt tətbiqləri yaratmaq üçün vacibdir. Bu bölmə, süni intellektə düzgün vaxtda düzgün məlumatı vermə haqqında bilməli olduğunuz hər şeyi əhatə edir. Süni intellekt modelləri vəziyyətsizdir. Keçmiş söhbətləri xatırlamırlar. Hər mesaj göndərdiyinizdə, süni intellektin bilməli olduğu hər şeyi daxil etməlisiniz. Buna "kontekst mühəndisliyi" deyilir. ## Kontekst Nədir? Kontekst, sualınızla birlikdə süni intellektə verdiyiniz bütün məlumatdır. Belə düşünün: Kontekst olmadan, süni intellekt hansı "vəziyyəti" soruşduğunuz haqqında heç bir fikrə sahib deyil. Kontekstlə, faydalı bir cavab verə bilər. ### Kontekst Pəncərəsi Əvvəlki bölmələrdən xatırlayın: Süni intellektin məhdud bir "kontekst pəncərəsi" var - eyni anda görə biləcəyi maksimum mətn miqdarı. Bu bunları ehtiva edir: ## Süni İntellekt Vəziyyətsizdir Süni intellekt söhbətlər arasında heç nə xatırlamır. Hər API çağırışı sıfırdan başlayır. Süni intellektin bir şeyi "xatırlamasını" istəyirsinizsə, SİZİN hər dəfə kontekstə daxil etməyiniz lazımdır. Buna görə söhbət botları hər mesajla bütün söhbət tarixçənizi göndərir. Süni intellekt xatırlamır - tətbiq hər şeyi yenidən göndərir. Süni intellekt bilmədiyini deyəcək çünki həqiqətən əvvəlki kontekstə girişi yoxdur. ## RAG: Əldəetmə ilə Artırılmış İstehsal RAG, süni intellektə üzərində öyrədilmədiyi məlumata giriş təmin etmə texnikasıdır. Hər şeyi süni intellektin öyrənməsinə sığdırmağa çalışmaq əvəzinə: 1. **Saxla** - Sənədlərinizi axtarıla bilən bir verilənlər bazasında 2. **Axtar** - İstifadəçi sual soruşduqda əlaqəli sənədləri 3. **Al** - Ən əlaqəli parçaları 4. **Artır** - Promptunuzu bu parçalarla 5. **İstehsal et** - Bu konteksti istifadə edərək bir cavab

RAG Necə İşləyir:

1 İstifadəçi soruşur: "Qaytarma siyasətimiz nədir?"

2 Sistem sənədlərinizdə "qaytarma siyasəti"ni axtarır

3 Siyasət sənədinizdən əlaqəli bölməni tapır

4 Sİ-yə göndərir: "Bu siyasətə görə: [mətn], cavab ver: Qaytarma siyasətimiz nədir?"

5 Sİ həqiqi siyasətinizi istifadə edərək düzgün cavab istehsal edir

### Niyə RAG?

RAG Üstünlükləri

Həqiqi, aktual məlumatlarınızı istifadə edir
Halüsinasiyaları azaldır
Mənbə göstərə bilir
Yenilənməsi asan (yalnız sənədləri yenilə)
Bahalı incə sazlama lazım deyil

RAG Nə Vaxt İstifadə Edilir

Müştəri dəstək botları
Sənədləşdirmə axtarışı
Daxili bilik bazaları
Hər hansı bir sahəyə xas S&C
Dəqiqlik vacib olduqda

## Embedding-lər: Axtarış Necə İşləyir RAG hansı sənədlərin "əlaqəli" olduğunu necə bilir? **Embedding-lər** istifadə edir - mətni məna tutan rəqəmlərə çevirmənin bir yolu. ### Embedding-lər Nədir? Embedding, mətnin mənasını təmsil edən rəqəm siyahısıdır (bir "vektor"). Oxşar mənalar = oxşar rəqəmlər. ### Semantik Axtarış Embedding-lərlə, yalnız açar sözlərə görə deyil, mənaya görə axtarış edə bilərsiniz: Buna görə RAG çox güclüdür - tam sözlər uyğun gəlməsə belə əlaqəli məlumatı tapır. ## Funksiya Çağırma / Alət İstifadəsi Funksiya çağırma, süni intellektin xarici alətləri istifadə etməsini təmin edir - webdə axtarış, verilənlər bazası yoxlaması və ya API çağırışı kimi. Fərqli süni intellekt təminatçıları buna fərqli şeylər deyir: "funksiya çağırma" (OpenAI), "alət istifadəsi" (Anthropic/Claude) və ya "alətlər" (ümumi termin). Hamısı eyni məna verir. ### Necə İşləyir 1. Süni intellektə hansı alətlərin mövcud olduğunu söyləyirsiniz 2. Sİ cavab vermək üçün alətə ehtiyacı olub-olmadığına qərar verir 3. Sİ alət üçün strukturlaşdırılmış bir istək çıxarır 4. Kodunuz aləti işlədir və nəticələri qaytarır 5. Sİ nəticələri istifadə edərək cavabını formalaşdırır ## Xülasələmə: Uzun Söhbətləri İdarə Etmə Söhbətlər uzandıqca, kontekst pəncərəsi limitinə çatırsınız. Sİ vəziyyətsiz olduğundan (heç nə xatırlamır), uzun söhbətlər daşa bilər. Həll? **Xülasələmə**. ### Problem ### Xülasələmə Strategiyaları Fərqli yanaşmalar fərqli istifadə halları üçün işləyir. Hər strategiyanın eyni söhbəti necə işlədiyini görmək üçün klikləyin: ### Xülasələrdə Nəyi Tutmalı Yaxşı bir söhbət xülasəsi vacib olanı qoruyur: ### Sına: Xülasə Yarat ## MCP: Model Kontekst Protokolu MCP (Model Context Protocol), süni intellekti xarici məlumat və alətlərə bağlamağın standart bir yoludur. Hər süni intellekt təminatçısı üçün xüsusi inteqrasiyalar yaratmaq əvəzinə, MCP universal bir interfeys təmin edir. ### Niyə MCP? ### MCP Təmin Edir - **Resurslar**: Sİ-nin oxuya biləcəyi məlumatlar (fayllar, verilənlər bazası qeydləri, API cavabları) - **Alətlər**: Sİ-nin edə biləcəyi əməliyyatlar (axtar, yarat, yenilə, sil) - **Promptlar**: Əvvəlcədən yaradılmış prompt şablonları Bu platformun bir MCP serveri var! Promptları birbaşa süni intellekt köməkçinizdən axtarmaq və istifadə etmək üçün Claude Desktop və ya digər MCP uyğun müştərilərə bağlaya bilərsiniz. ## Kontekst Yaratma: Tam Mənzərə ## Ən Yaxşı Təcrübələr ## Xülasə Kontekst mühəndisliyi süni intellektə düzgün məlumatı verməkdir: - **Sİ vəziyyətsizdir** - hər dəfə ehtiyacı olan hər şeyi daxil et - **RAG** promptları artırmaq üçün əlaqəli sənədləri alır - **Embedding-lər** semantik axtarışı mümkün edir (yalnız açar sözlər deyil, məna) - **Funksiya çağırma** Sİ-nin xarici alətləri istifadə etməsini təmin edir - **Xülasələmə** uzun söhbətləri idarə edir - **MCP** Sİ-nin məlumat və alətlərə necə bağlandığını standartlaşdırır Sİ çıxışının keyfiyyəti təmin etdiyiniz kontekstin keyfiyyətinə bağlıdır. Daha yaxşı kontekst = daha yaxşı cavablar.